صادرات گاز یا هبه به هند و پاکستان؟
محمدهادی نژادحسینیان معاون سابق امور بین الملل وزارت نفت که درگذشته درجریان کلیه امور مربوط به مذاکرات مرتبط با خط لوله صلح بوده، انتقاداتی را نسبت به این طرح مطرح کرده که در نوع خود جالب توجه است.
محمدهادی نژادحسینیان معاون سابق امور بین الملل وزارت نفت که درگذشته درجریان کلیه امور مربوط به مذاکرات مرتبط با خط لوله صلح بوده، انتقاداتی را نسبت به این طرح مطرح کرده که در نوع خود جالب توجه است.از اوایل دهه ۱۹۹۰ میلا دی، ایران درصدد فروش گاز به هند بود. هند که دومین کشور پرجمعیت جهان پس از چین محسوب می شود به دلیل نیاز به منابع متعدد انرژی و از جمله گاز، پای میز مذاکره با ایران نشست تا از دومین دارنده ذخایر گاز جهان یعنی ایران، گاز مورد نیاز خود را تامین کند. آن زمان مانع اصلی پیش روی انتقال گاز ایران به هند، اختلا فات سیاسی دو کشور هند و پاکستان بود. چرا که به دلیل هزینه بالا یی که انتقال گاز از راه دریا داشت، چاره ای جز انتقال گاز از خشکی نبود و با توجه به اختلا فات سیاسی هند و پاکستان، هند چندان تمایل نداشت تا گاز مورد نیاز خود را از طریق خاک پاکستان تحویل بگیرد. اما رایزنی های گسترده مقامات ایرانی و به موازات آن کاهش اختلا فات سیاسی دو کشور، موجب شد تا پاکستان هم به عنوان خریدارگاز ایران مطرح شود و خط لوله ای که قرار بود گاز ایران را از طریق پاکستان به هند برساند، خط لوله صلح نامیده شد.اما با گذشت نزدیک به ۱۸ سال از آغاز مذاکرات بین ایران با هند و پاکستان، هنوز صادرات گاز ایران به این دو کشور آغاز نشده است. در این عرصه شاید مهمترین عامل این تاخیر را بتوان فشارهای سیاسی آمریکا روی پاکستان و به ویژه هند دانست که سعی دارند با پیشنهاد دادن مسیرهای جایگزین، این دو کشور را از خرید گاز ایران منصرف کنند. اما آنچه تاکنون موجب شده که هند و پاکستان به صراحت، مذاکرات را در بن بست ارزیابی نکنند، تخفیف های فراوانی است که از سوی ایران به این دو کشور پیشنهاد شده تا هند و پاکستان، گاز مورد نیاز خود را با تخفیف وسوسه کننده ای از ایران خریداری کنند. این موضوع نخستین بار توسط محمد هادی نژاد حسینیان معاون سابق امور بین الملل وزارت نفت اعلا م شد و روز گذشته بار دیگر هم توسط او تکرار شد تا هشدار دیگری برای مسوولا ن باشد که نباید به هر قیمتی چوب حراج به گاز ایران بزنند و آن را با قیمت ارزان به فروش برسانند. صادرات گاز ایران به هند و پاکستان در شرایطی با قیمت 71/8 دلا ر قرار است صورت گیرد که قیمت گاز در بازار حدود ۲۲ دلا ر است. از سوی دیگر کشور ما در شرایط فعلی با کمبود گاز مواجه است که نمونه آن را در سال های اخیر و به ویژه در زمستان سخت ۱۳۸۶ به یاد داریم. در حقیقت کمبود گاز در کشور مشکلا ت فراوانی را ایجاد کرده است. از همه مهم تر موضوع تزریق گاز به میادین نفتی فرسوده و قدیمی ایران به منظور صیانت از این مخازن و افزایش ظرفیت تولید آنهاست. بسیاری از کارشناسان بر این اعتقادند که به جای صادرات گاز - ولو با قیمت واقعی - بهتر است آن را به مخازن نفتی تزریق کنیم تا تولید نفت خود را افزایش دهیم. چرا که در این صورت سود بیشتری عاید کشور می شود. با تزریق ۲ تا ۴ هزار فوت مکعب گاز در یک میدان نفتی، یک بشکه نفت بیشتر استحصال می شود. حدود ۳۵۰۰ فوت مکعب گاز برای فروش برابر با ۱۰۰ مترمکعب است که ۱۰ دلا ر ارزش دارد. در حالی که اگر همان میزان گاز را به جای فروش، به میادین نفت تزریق کنیم، یک بشکه نفت بیشتر استحصال می شود که قیمت آن حدود ۱۴۰ دلا ر است و این یعنی تزریق گاز به میادین نفتی، به مراتب به صرفه تر از فروش آن است.این امر به ویژه در کشور ما که اغلب مخازن نفت از قدمت زیادی برخوردارند و برای جلوگیری از کاهش تولید آن و حتی افزایش تولید نیازمند تزریق فراوان گاز و آب هستند، از اهمیت بسیار بالا یی برخوردار است. اکنون پرسش اینجاست که مسوولا ن با چه توجیهی در صدد نهایی کردن قرارداد صادرات گاز ایران به هند و پاکستان با تخفیف فراوان و قیمت به مراتب پایین تر از قیمت های جهانی هستند؟ آیا صرفا خواستار امضای یک قرارداد برای بالا بردن کمیت تعداد قراردادهای منعقد شده بین ایران و کشورهای دیگر هستیم؟ چه کسی جوابگوی زیان صدها میلیارد دلا ری کشور در صورت امضای این قرارداد با این تخفیف بی سابقه خواهد بود؟ اصلا صادرات گاز به هند و پاکستان به منظور کسب سود بیشتر برای رفاه مردم ایران صورت می گیرد یا برای هبه کردن و هدیه دادن به مردم هند وپاکستان؟

نویسنده : انوشيروان كوهپايه